معرفی جامع مجموعه کتاب‌های گیتاریست

مجموعه «گیتاریست؛ آموزش گام‌به‌گام نوازندگی گیتار» تألیف علیرضا نصوحی، یک مجموعه آموزشی شش‌جلدی برای یادگیری مرحله‌به‌مرحله گیتار است که با هدف ایجاد یک مسیر آموزشی منظم، پیوسته و قابل ارزیابی از سطوح ابتدایی تا سطوح بالاتر نوازندگی تدوین شده است.

در طراحی این مجموعه، آموزش گیتار تنها به یادگیری قطعات محدود نشده و نت‌خوانی، تئوری موسیقی، تکنیک نوازندگی، تمرین‌های هدفمند، گام‌ها، آرپژها، استقلال انگشتان، رپرتوار، شناخت موسیقی و ارزیابی آموزشی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

ساختار نظام‌مند و واحدبندی آموزشی

یکی از ویژگی‌های اصلی مجموعه «گیتاریست»، واحدبندی آموزشی و نظام‌مند بودن هر جلد است.

هر جلد از مجموعه به چند واحد آموزشی تقسیم شده و مطالب، تمرین‌ها، تکنیک‌ها و قطعات هر واحد با توجه به سطح هنرجو و اهداف آموزشی آن بخش تنظیم شده‌اند. به این ترتیب، هنرجو به‌جای مواجه شدن با مجموعه‌ای پراکنده از درس‌ها و قطعات، یک مسیر مشخص و مرحله‌بندی‌شده را دنبال می‌کند.

در پایان هر واحد نیز سؤالات آموزشی، مروری و آزمونی قرار گرفته است تا هنرجو بتواند میزان یادگیری خود را ارزیابی کند و مباحث مهم همان واحد را دوباره مرور نماید. بخشی از این پرسش‌ها بر موضوعات مهم و متداول در ارزیابی‌های گیتار کلاسیک تمرکز دارد.

این ساختار باعث می‌شود کتاب علاوه بر استفاده در مطالعه فردی، برای آموزش منظم در کلاس گیتار، برنامه‌ریزی آموزشی مدرس و ارزیابی مرحله‌ای پیشرفت هنرجو نیز کاربرد داشته باشد.

طراحی آموزشی بر پایه سطح‌بندی

سطح‌بندی در مجموعه «گیتاریست» صرفاً بر اساس دشواری ظاهری قطعات انجام نشده است. هر قطعه و تمرین با توجه به تکنیک‌های موردنیاز، مهارت‌های دست راست و چپ، توانایی خواندن نت، استقلال انگشتان، کنترل ریتم، بیان موسیقایی و میزان آمادگی هنرجو در جایگاه آموزشی مشخصی قرار گرفته است.

به همین دلیل، ترتیب مطالب و قطعات در جلدهای مختلف به‌گونه‌ای طراحی شده که هنرجو بتواند مهارت‌های آموخته‌شده در مراحل قبل را در مراحل بعدی به کار بگیرد و به‌تدریج با تکنیک‌ها و مفاهیم پیچیده‌تر آشنا شود.

این نگاه مرحله‌ای با رویکرد بسیاری از نظام‌های آموزشی معتبر گیتار کلاسیک نیز هم‌خوانی دارد. برای مثال، در برنامه‌های آموزشی RCM، برای سطوح مختلف، رپرتوار، الزامات تکنیکی و مهارت‌های موسیقایی به‌صورت سطح‌بندی‌شده تعریف شده‌اند.

در برنامه گیتار کلاسیک Trinity نیز رپرتوار از سطوح ابتدایی تا Grade 8 در کنار تمرین‌های تکنیکی و مهارت‌های موسیقایی ارائه می‌شود.

مطالعه نظام‌های آموزشی و رپرتوارهای معتبر

در تدوین و توسعه مجموعه «گیتاریست»، مطالعه نظام‌های آموزشی و رپرتوارهای گیتار کلاسیک در مراکز و برنامه‌های آموزشی معتبر مورد توجه قرار گرفته است.

از جمله منابع مورد مطالعه، ساختارهای آموزشی Trinity College London و Royal Conservatory of Music (RCM) و رپرتوارهای سطح‌بندی‌شده گیتار کلاسیک بوده‌اند. این مطالعه به معنای بازتولید یا ترجمه این نظام‌ها نیست؛ بلکه با هدف بررسی سطح‌بندی، ترتیب آموزشی، انتخاب رپرتوار، الزامات تکنیکی و مهارت‌های موسیقایی انجام شده است.

برای نمونه، رپرتوار Trinity از موسیقی دوره رنسانس تا آثار معاصر را دربر می‌گیرد و بخش تکنیکی آن نیز گام‌ها، آرپژها و تمرین‌های متناسب با سطح هنرجو را در ساختار آموزشی قرار می‌دهد.

مجموعه RCM نیز رپرتوار گیتار را در طیف گسترده‌ای از دوره‌های تاریخی و سبک‌ها ارائه می‌کند و در کنار رپرتوار، الزامات تکنیکی و مهارت‌های موسیقایی را برای سطوح مختلف در نظر می‌گیرد.

پوشش دوره‌های مختلف تاریخ موسیقی

یکی از اهداف مجموعه «گیتاریست» این است که هنرجو در طول مسیر آموزشی خود تنها با یک سبک یا دوره موسیقایی آشنا نشود.

به همین دلیل، در انتخاب رپرتوار مجموعه، آثاری از دوره رنسانس، باروک، کلاسیک، رمانتیک، قرن بیستم و موسیقی معاصر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

در میان آهنگسازان و آثار مورد استفاده در مجموعه می‌توان به چهره‌هایی مانند لوئیس دِ نارواِس، جان داولند، یوهان سباستیان باخ، دومنیکو اسکارلاتی، فرناندو سور، فردیناندو کارولی، مائورو جولیانی، دیونیزیو آگوادو، ماتئو کارکاسی، ناپلئون کوست، ژوزه فرر و فرانسیسکو تارگا اشاره کرد.

در کنار این آثار، موسیقی قرن بیستم و رپرتوار معاصر نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ از جمله آثاری از مانوئل د فایا، آیزاک آلبنیز، اریک ساتی، هیتور ویلا-لوبوس، لئو بروئر، اندرو یورک، ماریا لینمن، تاتیانا استاچاک و پر-اولوف کیندگرن.

این بخش از رپرتوار با هدف آشنایی هنرجو با زبان‌های مختلف موسیقایی و همچنین ایجاد ارتباط میان آموزش کلاسیک و موسیقی گیتار معاصر طراحی شده است.

حضور آهنگسازان معاصر در آموزش گیتار نیز با روندهای آموزشی بین‌المللی هم‌خوانی دارد؛ برای نمونه، آثار آهنگسازانی مانند Tatiana Stachak، Maria Linnemann، Leo Brouwer و Andrew York در رپرتوارهای آموزشی گیتار کلاسیک دیده می‌شوند.

آموزش تکنیک در کنار موسیقی

در مجموعه «گیتاریست»، تکنیک نوازندگی به‌عنوان هدفی جدا از موسیقی آموزش داده نمی‌شود.

تمرین‌ها و قطعات به‌گونه‌ای انتخاب شده‌اند که هنرجو بتواند مهارت‌هایی مانند آپو‌یاندو، تیراندو، آرپژ، گام‌نوازی، استقلال انگشتان، تعویض پوزیسیون، تعویض آکورد، هماهنگی دو دست، کنترل ریتم، دینامیک، جمله‌بندی و بیان موسیقایی را در بستر واقعی موسیقی به کار بگیرد.

هدف، تبدیل تکنیک به ابزاری برای اجرای بهتر موسیقی است؛ نه صرفاً افزایش سرعت یا توانایی مکانیکی انگشتان.

آموزش تئوری، نت‌خوانی و مهارت‌های موسیقایی

در کنار نوازندگی، مباحث مرتبط با نت‌خوانی، تئوری موسیقی، گام‌ها، آکوردها، ریتم، ساختار موسیقی و شناخت آثار و آهنگسازان نیز در روند آموزشی مجموعه قرار گرفته‌اند.

به این ترتیب، هنرجو فقط یاد نمی‌گیرد که یک قطعه را اجرا کند؛ بلکه به‌تدریج با مفاهیمی آشنا می‌شود که برای درک، تحلیل و اجرای آگاهانه‌تر موسیقی ضروری هستند.

ارزیابی و آمادگی برای آزمون

وجود پرسش‌ها و ارزیابی‌های پایان واحد، یکی از بخش‌های مهم ساختار آموزشی مجموعه است.

این بخش می‌تواند برای هنرجویانی که در کنار نوازندگی، قصد دارند دانش نظری و اطلاعات موسیقایی خود را نیز تقویت کنند مفید باشد و زمینه مناسبی برای مرور مباحث پیش از آزمون فراهم کند.

از این نظر، مجموعه «گیتاریست» می‌تواند برای هنرجیانی که قصد شرکت در آزمون‌های گیتار سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور را دارند نیز به‌عنوان یکی از منابع آموزشی و تمرینی مورد استفاده قرار گیرد؛ البته برای آمادگی دقیق هر آزمون، همواره باید الزامات و سرفصل‌های رسمی همان آزمون نیز جداگانه بررسی شود.

همچنین ساختار مرحله‌ای، پرسش‌های آموزشی، نت‌خوانی، تئوری، تکنیک و رپرتوار می‌تواند برای هنرجویان هنرستان موسیقی، دانشجویان رشته‌های موسیقی، داوطلبان کنکور هنر با گرایش‌ها و اهداف مرتبط با موسیقی و گیتار کلاسیک و افرادی که می‌خواهند دانش و مهارت گیتار کلاسیک خود را به‌صورت منظم توسعه دهند، کاربرد آموزشی داشته باشد.

این موضوع به‌ویژه برای هنرجویی اهمیت دارد که می‌خواهد در کنار نوازندگی، درک نظری و مهارت‌های پایه موسیقی را نیز به‌صورت مرحله‌ای تقویت کند.

آزمون و سنجش در کنار آموزش

در نظام‌های آموزشی معتبر موسیقی نیز آموزش نوازندگی معمولاً تنها به اجرای قطعات محدود نیست و رپرتوار، تکنیک و مهارت‌های موسیقایی در کنار یکدیگر ارزیابی می‌شوند. برای نمونه، در ساختار آزمون‌های Trinity، اجرای قطعات در کنار کار تکنیکی و مهارت‌های پشتیبان موسیقایی قرار گرفته است؛ RCM نیز در برنامه گیتار کلاسیک خود رپرتوار، الزامات تکنیکی و مهارت‌های موسیقایی را برای سطوح مختلف در نظر می‌گیرد.

ساختار واحدمحور مجموعه «گیتاریست» نیز با همین نگاه طراحی شده است تا یادگیری، تمرین، اجرای قطعه و سنجش آموخته‌ها در یک مسیر آموزشی پیوسته قرار بگیرند.

آزموده‌شده در آموزش واقعی

یکی از ویژگی‌های مهم مجموعه «گیتاریست» این است که محتوای آن صرفاً بر پایه تدوین نظری کتاب شکل نگرفته است.

این مجموعه در طول سال‌های فعالیت آموزشی علیرضا نصوحی در فرایند واقعی آموزش گیتار مورد استفاده قرار گرفته و تجربه حاصل از کار با هنرجویان، اجرای قطعات، مشاهده نقاط ضعف و قوت آموزشی و نیازهای واقعی هنرجویان، در بازبینی و توسعه محتوای آن نقش داشته است.

به این ترتیب، محتوای مجموعه در ارتباط مستقیم با تجربه آموزشی شکل گرفته و در طول زمان بازبینی، اصلاح و تکمیل شده است.

مجموعه‌ای برای مسیر بلندمدت یادگیری گیتار

هدف «گیتاریست» ایجاد مجموعه‌ای صرفاً برای عبور از چند درس یا یادگیری چند قطعه نیست؛ بلکه طراحی یک مسیر آموزشی پیوسته و قابل توسعه برای یادگیری گیتار است.

در این مسیر، هنرجو از مباحث ابتدایی نت‌خوانی و تکنیک‌های پایه آغاز می‌کند و به‌تدریج با تکنیک‌های پیچیده‌تر، رپرتوار گسترده‌تر، تئوری موسیقی، شناخت سبک‌ها و دوره‌های مختلف موسیقی و مهارت‌های پیشرفته‌تر نوازندگی روبه‌رو می‌شود.

ساختار شش‌جلدی مجموعه با همین هدف شکل گرفته است: ایجاد یک مسیر منظم که بتواند در کنار آموزش حضوری یا مطالعه مستقل، به‌عنوان یک مرجع آموزشی گیتار مورد استفاده قرار گیرد.

چرا مجموعه «گیتاریست» صرفاً یک کتاب قطعات نیست؟

تفاوت اصلی این مجموعه با کتاب‌هایی که صرفاً مجموعه‌ای از قطعات گیتار را ارائه می‌کنند، در ساختار آموزشی آن است.

در «گیتاریست»، قطعه، تمرین، تکنیک، تئوری، نت‌خوانی، ارزیابی و سطح‌بندی در یک نظام آموزشی به یکدیگر مرتبط شده‌اند.

به همین دلیل، هر قطعه صرفاً یک اثر برای اجرا نیست؛ بلکه می‌تواند در مسیر آموزشی هنرجو نقش مشخصی در توسعه یک یا چند مهارت موسیقایی و نوازندگی داشته باشد.

هدف نهایی مجموعه

هدف نهایی مجموعه «گیتاریست؛ آموزش گام‌به‌گام نوازندگی گیتار» ایجاد منبعی است که بتواند در بلندمدت برای هنرجوی گیتار، مدرس گیتار، هنرجوی هنرستان، دانشجوی موسیقی و نوازنده‌ای که به دنبال یک مسیر منظم برای توسعه مهارت‌های خود است قابل استفاده باشد.

این مجموعه بر پایه ترکیب آموزش مرحله‌ای، واحدبندی، سطح‌بندی، تکنیک، تئوری، نت‌خوانی، رپرتوار تاریخی و معاصر و ارزیابی آموزشی شکل گرفته و محتوای آن در ارتباط با تجربه واقعی آموزش گیتار، در طول زمان بازبینی و تکمیل شده است.

مجموعه «گیتاریست» حاصل تلاش برای ایجاد یک مسیر آموزشی منسجم و بلندمدت برای یادگیری گیتار است؛ مسیری که در آن نوازندگی، دانش موسیقی، تکنیک و تجربه اجرای قطعات در کنار یکدیگر رشد می‌کنند.